Kako je Finska stekla svoju nezavisnost? Činjenice o 6. decembru.

Autorka teksta: Ela Virtanen, praktikantkinja u ambasadi Finske u Srbiji

6. decembra 2018. godine, Finska slavi sto prvu godinu nezavisnosti i više od sto godina kontinuirane demokratije. Od 12. veka, Finska je bila pod švedskom vlašću, da bi je 1809. godine osvojilo Rusko carstvo. Tokom švedskog perioda, Finska je bila skup okruga, kojima je upravljao Stokholm, glavni grad svih finskih okruga. Finska je bila pripojena Ruskom carstvu kao autonomno Veliko Vojvodstvo Finska (Великое княжество Финляндское ), što je postavilo temelje Finskoj, kakvu danas poznajemo. Prvi veliki vojvoda Finske, ruski car Aleksandar I, dao je Finskoj visok stepen autonomije i time stvorio finsku državu. Godine 1812. Helsinki je proglašen glavnim gradom Finske.

Veliko Vojvodstvo Finska

Veliko Vojvodstvo Finska

 Kao samostalni deo Ruskog carstva, Finska je dobila svoj monetarni sistem 1860. godine, a svoju vojsku 1878. godine. Finci su postepeno počeli da posmatraju svoju zemlju kao državu. Skupština Finske sazvana je 1863. godine i započet je legislativni rad. Ovakva demokratska tradicija postala je osnov kasnijeg savremenog finskog parlamenta.

Tokom ruskog perioda, finski nacionalni pokret se razvio negovanjem finskog jezika i razvijanjem autentične finske kulture među narodom – godine 1835. objavljen je finski narodni ep ”Kalevala”, a dekretom o jeziku Aleksandra II iz 1863. godine, započet je proces kojim je finski postao zvanični administrativni jezik. Uprkos tome, švedski je održao svoju jaku poziciju sve do početka 20. veka.

Period od 1881. do 1917. godine, obeležen je rusifikacijom Finske, odnosno politikom brisanja takozvanog ”finskog separatizma”, kako se to nazivalo u tadašnjoj Rusiji, što je dovelo do dve ”ere represije". To je značilo da se prema Finskoj vodila politika, čiji je cilj bilo kulturno, socijalno i ekonomsko prisajedinjenje Rusiji.

Ruska revolucija iz 1905. godine, označila je predah između dve ere represije, a naredne godine stvoreno je novo legislativno telo, koje je zamenilo stare staleže – parlament Finske. To je bila najradikalnija parlamentarna reforma u Evropi, jer je Finska odjedanput prešla sa četvorostaleške skupštine na jednodomnu i uvela opšte pravo glasa. Finska je time postala prva zemlja na svetu koja je garantovala i muškarcima i ženama puna politička prava. Na parlamentarnim izborima 1907. godine, Finska je postala i prva zemlja koja je, izborom 19 članica parlamenta, imala i žene kao narodne poslanice.

Građani proslavljaju međunarodno priznanje finske nezavisnosti u Narodnom pozorištu 13. januar 1918. godine

Proslava proglašenja Finske kao nezavisne države od strane međunarodne zajednice u Narodnom pozorištu u Helsinkiju (13. januar 1918. godine)

 Nakon revolucije u Rusiji 1917. godine, Finska je proglasila nezavisnost 6. decembra iste godine. Sovjetska Rusija je priznala finsku nezavisnost 4. januara 1918. godine, istog dana kad i Francuska i Švedska. Međutim, nezavisnost Finske nije bila izvesna neko vreme – krajem januara 1918. godine, izbio je finski građanski rat, koji je trajao do 15. maja iste godine. Prvi svetski rat trajao je do novembra 1918. godine, a istočnu Evropu su pogodile revolucije i građanski ratovi. Nakon što je petnaest država priznalo nezavisnost Finske do kraja 1918. godine, u proleće naredne godine su finsku nezavisnost priznale i SAD, kao i Britanska Imperija. Završetkom procesa nezavisnosti smatra se potpisivanje mirovnog sporazuma u Tartuu (današnja Estonija), 14. oktobra 1920. godine, između Sovjetske Rusije i Finske.


Realizaciju projekta "Nordijska čitaonica" finansijski je podržala ambasada Kraljevine Norveške u Beogradu www.norveska.org.rs